16/10/2026
TỔNG BÍ THƯ TÔ LÂM: “KINH DOANH CÁI GÌ MÀ TRÊN ĐƯỢC MƯỜI MẤY % ĐỂ TRẢ ĐỦ LÃI CHO NGÂN HÀNG?”
“Kinh doanh cái gì mà trên được mười mấy phần trăm để trả đủ lãi cho ngân hàng?” Câu hỏi được Tổng Bí thư Tô Lâm nêu tại cuộc gặp mặt các đại biểu doanh nghiệp tiêu biểu nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam năm 2026, gợi ra một vấn đề lớn: khi chi phí vốn cao, doanh nghiệp phải tạo ra mức sinh lời bao nhiêu mới đủ trả lãi, duy trì sản xuất và tiếp tục đầu tư?
Đây không chỉ là câu chuyện riêng của những doanh nghiệp đang vay vốn. Đó còn là bài toán về khả năng phân bổ nguồn lực, sức cạnh tranh và động lực tăng trưởng của nền kinh tế.
LÃI SUẤT HAI CHỮ SỐ, DOANH NGHIỆP CÒN LẠI BAO NHIÊU?
Hãy lấy một ví dụ đơn giản: doanh nghiệp vay 10 tỷ đồng với lãi suất 12%/năm. Nếu dư nợ giữ nguyên trong một năm, tiền lãi phải trả là 1,2 tỷ đồng, chưa kể nghĩa vụ trả nợ gốc và các chi phí kinh doanh khác.
Giả sử lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh trước lãi vay đạt 1,5 tỷ đồng, doanh nghiệp chỉ còn 300 triệu đồng trước thuế và các khoản chi phí chưa tính. Nếu doanh thu giảm, nguyên liệu tăng giá hoặc khách hàng chậm thanh toán, phần lợi nhuận này có thể nhanh chóng bị thu hẹp.
Đáng chú ý, tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu không giống tỷ suất sinh lời trên vốn đầu tư. Một doanh nghiệp có doanh thu lớn chưa chắc có lợi nhuận cao; có lãi trên sổ sách cũng chưa chắc có đủ tiền mặt để trả nợ đúng hạn.
Vì vậy, khi đặt chi phí lãi vay cạnh mức sinh lời, cần xem xét đúng chỉ tiêu và đặc điểm từng ngành. Với những lĩnh vực có biên lợi nhuận thấp, vòng quay vốn dài hoặc phải ứng tiền trước, lãi suất cao có thể khiến phương án kinh doanh vốn khả thi trở nên kém hiệu quả.
NGHỊCH LÝ: NỀN KINH TẾ CẦN VỐN, NHƯNG CHI PHÍ VỐN CÓ THỂ KÌM HÃM ĐẦU TƯ
Nhu cầu vốn tăng nhanh tạo sức ép lên hệ thống ngân hàng. Đến ngày 30/9/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 16,69% so với cùng kỳ. Trong khi đó, lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch mới đến ngày 20/9 đạt 6,38%/năm, tăng 1,15 điểm phần trăm so với cuối năm 2025.
Khi tín dụng tăng nhanh hơn khả năng huy động vốn với chi phí thấp, ngân hàng phải cân đối thanh khoản, chi phí đầu vào và rủi ro tín dụng. Vì thế, dù nền kinh tế cần thêm vốn, việc giảm mạnh lãi suất cho vay không đơn giản.
Nhưng ở chiều ngược lại, nếu chi phí vốn cao kéo dài, doanh nghiệp có thể trì hoãn đầu tư, thu hẹp sản xuất hoặc từ bỏ những dự án có tỷ suất sinh lời không đủ hấp dẫn. Khi đó, nền kinh tế đứng trước nghịch lý: muốn tăng trưởng phải đầu tư, nhưng chi phí đầu tư lại có thể làm giảm động lực mở rộng sản xuất.
VỐN KHÔNG CHỈ CẦN NHIỀU, MÀ PHẢI ĐẾN ĐÚNG NƠI
Một vấn đề khác là khả năng tiếp cận tín dụng. Theo thông tin được công bố tháng 9/2026, dư nợ cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tăng 12,4% từ đầu năm, nhưng những trở ngại về tài sản bảo đảm, minh bạch tài chính, năng lực quản trị và chứng minh dòng tiền vẫn ảnh hưởng đến khả năng vay vốn.
Điều đó cho thấy tăng tổng dư nợ chưa đủ để giải quyết mọi khó khăn. Một doanh nghiệp có phương án sản xuất khả thi nhưng thiếu tài sản thế chấp vẫn có thể khó tiếp cận tín dụng. Ngược lại, nếu vốn được phân bổ thiếu hiệu quả, tăng trưởng tín dụng chưa chắc tạo ra mức tăng tương ứng về năng suất và năng lực sản xuất.
Vì vậy, cần phát triển các kênh vốn trung và dài hạn, nâng cao khả năng đánh giá doanh nghiệp dựa trên dòng tiền và phương án kinh doanh, đồng thời bảo đảm các tiêu chuẩn an toàn tín dụng.
GIẢM CHI PHÍ VỐN PHẢI ĐI CÙNG THÁO GỠ ĐIỂM NGHẼN
Lãi suất không phải yếu tố duy nhất quyết định hiệu quả kinh doanh. Thủ tục đầu tư kéo dài, dự án chậm triển khai, công nợ chậm thanh toán và thời gian hoàn thuế kéo dài cũng có thể khiến vốn bị đọng, buộc doanh nghiệp vay thêm để duy trì hoạt động.
Bởi vậy, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp cần được thực hiện đồng bộ: giảm chi phí vốn trong điều kiện kinh tế vĩ mô cho phép; rút ngắn thời gian xử lý thủ tục; tăng tính minh bạch, ổn định của chính sách; khơi thông các thị trường đầu ra và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
Ngân hàng cần bảo đảm nguồn vốn được phân bổ an toàn, đúng nhu cầu. Doanh nghiệp cần đổi mới công nghệ, quản trị tốt dòng tiền và nâng năng suất. Cơ quan quản lý cần xử lý những điểm nghẽn thuộc trách nhiệm của mình để giảm các chi phí mà doanh nghiệp khó tự khắc phục.
Câu hỏi về mức sinh lời cần thiết để trả lãi ngân hàng, vì thế, không chỉ là bài toán tài chính của từng doanh nghiệp. Đó còn là câu hỏi về chất lượng tăng trưởng: làm thế nào để vốn được chuyển hóa thành sản xuất, việc làm và giá trị gia tăng, thay vì trở thành gánh nặng chi phí khiến doanh nghiệp ngần ngại đầu tư.
