09/11/2026
วิธีอ่านแบบก่อสร้าง : คู่มือปฏิบัติสำหรับวิศวกรโยธา
HOW TO READ CONSTRUCTION DRAWINGS: A PRACTICAL GUIDE FOR CIVIL ENGINEERS
การอ่านแบบก่อสร้างอย่างถูกต้องเป็นขั้นตอนแรกที่สำคัญต่อการทำงานให้ตรงตามแบบ การควบคุมคุณภาพ (QC) และการประมาณปริมาณวัสดุ (Quantity Estimation)
1. กรอบข้อมูลแบบ (TITLE BLOCK) — ตรวจสอบเป็นอันดับแรก
กรอบข้อมูลแบบประกอบด้วยรายละเอียดสำคัญ ได้แก่
- ชื่อโครงการและชื่อแบบ
- หมายเลขแบบและครั้งที่แก้ไข (Revision)
- มาตราส่วนและวันที่จัดทำแบบ
- ผู้ออกแบบ ผู้เขียนแบบ และผู้ตรวจสอบแบบ
ข้อควรระวัง : ต้องใช้แบบก่อสร้างฉบับล่าสุดที่ได้รับอนุมัติ (Latest Approved Drawing) และตรวจสอบ Revision ก่อนเริ่มงานทุกครั้ง
2. มาตราส่วนของแบบ (SCALE OF DRAWING)
มาตราส่วนแสดงความสัมพันธ์ระหว่างขนาดบนแบบกับขนาดจริง
ตัวอย่าง : มาตราส่วน 1:100 หมายถึง ระยะ 1 หน่วยบนแบบ เท่ากับระยะ 100 หน่วยในงานจริง
หากวัดได้ 1 ซม. บนแบบที่พิมพ์ถูกต้อง ระยะจริงจะเท่ากับ 100 ซม. หรือ 1 เมตร
3. สัญลักษณ์ในแบบ (DRAWING SYMBOLS)
ควรเรียนรู้สัญลักษณ์พื้นฐานที่ใช้ในแบบก่อสร้าง เช่น
- เสาและผนัง (Column & Wall)
- ประตูและหน้าต่าง (Door & Window)
- บันได (Staircase)
- เส้นแนวศูนย์กลาง (Centre Line)
- สัญลักษณ์รูปตัดและระดับ (Section Mark & Level Mark)
4. แบบแปลน (PLAN — TOP VIEW)
แบบแปลนแสดงผังอาคารเมื่อมองจากด้านบน โดยระบุรายละเอียดต่าง ๆ เช่น
- ห้อง ผนัง และช่องเปิด
- ตำแหน่งเสาและแนว Grid Line
- บันไดและเส้นทางสัญจร
- ระยะและตำแหน่งองค์ประกอบต่าง ๆ
5. การอ่านระยะในหน่วยมิลลิเมตร (DIMENSIONS IN mm)
ตัวเลขระยะในแบบใช้กำหนดขนาดและตำแหน่งจริงขององค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมและโครงสร้าง
ตัวอย่าง:
- 3,000 มม. = 3.00 เมตร
- 150 มม. = 0.15 เมตร
- 4,500 มม. = 4.50 เมตร
เคล็ดลับหน้างาน : ตรวจสอบหน่วยวัด ระยะ Grid ระยะโดยรวม และระยะภายในให้ครบถ้วน อย่ากะระยะด้วยสายตาหรือเหมารวมว่าแบบทุกชุดใช้หน่วยมิลลิเมตร
6. แบบรูปตัด (SECTION — CUT-THROUGH VIEW)
แบบรูปตัดแสดงลักษณะอาคารเสมือนถูกตัดผ่านในแนวตั้งหรือแนวนอน ช่วยให้เข้าใจรายละเอียด เช่น
- ความสูงระหว่างชั้น (Floor-to-Floor Height)
- การจัดวางคานและพื้น
- ระดับพื้นชั้นล่างและระดับฐานราก
- ความลึกขององค์ประกอบโครงสร้างและรายละเอียดการก่อสร้าง
การใช้งาน: จำเป็นสำหรับตรวจสอบระยะในแนวดิ่งและระดับต่าง ๆ ในพื้นที่ก่อสร้าง
7. รูปด้านอาคาร (ELEVATION — EXTERIOR VIEW)
รูปด้านแสดงลักษณะภายนอกของอาคาร ช่วยตรวจสอบรายละเอียด เช่น
- ความสูงอาคารและระดับต่าง ๆ
- ตำแหน่งประตูและหน้าต่าง
- ระดับหลังคาและขอบกันตก (Parapet)
- องค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมภายนอก
การใช้งาน: ควรเปรียบเทียบรูปด้านกับแบบแปลนและแบบรูปตัดก่อนดำเนินการก่อสร้าง
8. หมายเหตุทั่วไป (GENERAL NOTES)
หมายเหตุทั่วไปอธิบายข้อกำหนดที่ใช้กับแบบหรือโครงการนั้น ๆ ควรตรวจสอบหัวข้อต่อไปนี้
- กำลังอัดคอนกรีตและข้อกำหนดเหล็กเสริม
- รายละเอียดและคุณสมบัติของวัสดุ
- ระยะหุ้มคอนกรีต (Clear Cover) และข้อกำหนดการก่อสร้าง
- เอกสารอ้างอิงและหมายเหตุการแก้ไขแบบ
เคล็ดลับ : ต้องปฏิบัติตามแบบที่ได้รับอนุมัติ ข้อกำหนดเฉพาะของโครงการ (Project Specifications) และมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง
9. ตัวอย่างการถอดปริมาณวัสดุ (PRACTICAL QUANTITY ESTIMATION)
สมมติว่าผนังมีขนาดดังนี้
- ความยาว = 3,000 มม. = 3.00 ม.
- ความสูง = 3,000 มม. = 3.00 ม.
- ความหนา = 150 มม. = 0.15 ม.
V = L x H x T = 3.00 x3.00 x0.15 = ปริมาตร = 1.35 ลบ.ม.
หมายเหตุ: ตัวอย่างนี้ยังไม่หักพื้นที่ช่องเปิดประตูและหน้าต่าง