16/08/2026
වසර 48,000කට පෙරත් ශ්‍රී ලංකාවේ මිනිසුන් ජීවත් වූ බවට සාක්ෂි!
පාහියංගල ෆා-හියන් ලෙනෙන් හෙළිවන අපේ අතීතයේ විස්මිත කතාව
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය ගැන කතා කරන විට අපට බොහෝවිට මතක් වන්නේ රජවරුන්, රාජධානි, අනුරාධපුරය, පොළොන්නරුව සහ විජය රජුගේ පැමිණීමයි.
නමුත් ඒ සියල්ලටත් බොහෝ පෙර, වසර දස දහස් ගණනකට පෙර සිටම මේ දිවයිනේ මිනිසුන් ජීවත් වූ බව පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි පෙන්වා දෙයි.
ඔවුන් නිකම්ම ගල් ලෙන්වල සැඟවී ජීවත් වූ “ගුහා මිනිසුන්” පිරිසක් නොවීය. ඔවුන් තම පරිසරය හඳුනාගෙන, වනාන්තර සම්පත් භාවිත කරමින්, සතුන් දඩයම් කරමින්, ශාක ආහාර එකතු කරමින් සහ විවිධ මෙවලම් නිර්මාණය කරමින් ජීවත් වූ දක්ෂ මානවයන් වූහ.
මේ අතීත කතාව අපට හෙළි කරන ශ්‍රී ලංකාවේ සුවිශේෂී පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයක් වන්නේ කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ බුලත්සිංහල ප්‍රදේශයේ පිහිටි පාහියංගල ෆා-හියන් ලෙනයි.
👉 තනි කළුගලක් තුළ සැඟවුණු මහා ඉතිහාසයක්
පාහියංගල යනු ස්වභාවිකව නිර්මාණය වූ දැවැන්ත ගල් ලෙනකි. එහි විශාලත්වයට වඩා වැදගත් වන්නේ, ලෙන තුළ තැන්පත් වී ඇති පස් තට්ටු අතර වසර දස දහස් ගණනක් පැරණි මානව ක්‍රියාකාරකම්වල සාක්ෂි සුරැකී තිබීමයි.
1980 දශකයේ සිදු කළ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්වලින් ආරම්භ වූ පර්යේෂණ පසුව නවීන විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේද ඔස්සේ තවදුරටත් ඉදිරියට ගියේය.
එම පස් තට්ටු විධිමත්ව අධ්‍යයනය කිරීමෙන් විවිධ කාල පරිච්ඡේදවල මානව ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ තොරතුරු අනාවරණය විය.
ඒ අනුව පාහියංගල ලෙනෙහි මිනිස් වාසය වසර 48,000කට පමණ පෙර දක්වා දිව යන බව පර්යේෂණවලින් පෙන්වා දී තිබේ.
👉 විජය රජුට පෙර ශ්‍රී ලංකාවේ සිටියේ කවුද?
මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය පිළිබඳ අපගේ අවබෝධය පුළුල් කරන වැදගත් කරුණකි.
විජය රජුගේ පැමිණීම ශ්‍රී ලංකාවේ ලිඛිත ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් විය හැකි නමුත්, එය මෙරට මිනිස් ඉතිහාසයේ ආරම්භය නොවේ.
විජය රජුගේ පැමිණීමට දහස් ගණනක් වසරකට පෙර සිටම මිනිසුන් මෙරට ජීවත් වූ බව පාහියංගල, බටදොඹ ලෙන, කිතුල්ගල බෙලිලෙන වැනි ප්‍රාග් ඓතිහාසික ස්ථානවලින් ලැබෙන සාක්ෂි පෙන්වා දෙයි.
අද අපි “බලංගොඩ මානවයා” ලෙස හඳුන්වන ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානව ජනගහනයේ ජීවන රටාව පිළිබඳ වැදගත් තොරතුරු මෙම ගල් ලෙන්වල පස් තට්ටු තුළ සුරැකී ඇත.
👉 වසර 48,000කට පෙර දුනු-ඊතල තාක්ෂණය?
පාහියංගලෙන් හමුවූ ඇතැම් අස්ථි මෙවලම් පිළිබඳ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලින් පෙනී යන්නේ ඒවා දඩයම් තාක්ෂණය සමඟ සම්බන්ධ විය හැකි බවයි.
වසර 48,000කට පමණ පෙර දුනු-ඊතල තාක්ෂණයට සම්බන්ධ විය හැකි සාක්ෂි හඳුනාගෙන තිබීම විශේෂ වැදගත්කමක් දරයි.
මෙවැනි සාක්ෂි අප්‍රිකාවෙන් පිටත ඉතා පැරණි කාලයක මිනිසුන් සංකීර්ණ දඩයම් තාක්ෂණ භාවිත කළ බවට ඇති සාක්ෂි අතර වැදගත් ස්ථානයක් ගනී.
ඒ කියන්නේ, වසර දස දහස් ගණනකට පෙර ශ්‍රී ලංකාවේ වැසි වනාන්තර පරිසරයක ජීවත් වූ මිනිසාට දුරින් සිටින කුඩා සතුන් දඩයම් කිරීමට සුදුසු තාක්ෂණික ක්‍රම තිබූ බවයි.
මෙය අපේ ආදි මිනිසාගේ බුද්ධිමය හා තාක්ෂණික හැකියාව පිළිබඳ අපූරු සාක්ෂියකි.
👉 ගල් කැබලි නොව, සැලසුම් කළ මෙවලම්
පාහියංගලෙන් හමුවූ ක්ෂුද්‍ර ශිලා මෙවලම් හෙවත් ඉතා කුඩා ගල් මෙවලම් ද විශේෂ වැදගත්කමක් දරයි.
මේවා අහඹු ලෙස කැඩී ගිය ගල් කැබලි නොව, විශේෂ හැඩයන් ලබා දී සැලසුම් සහගතව සකස් කළ මෙවලම්ය.
ඒවා මගින් එදා මිනිසාට,
• සුදුසු ගල් වර්ග තෝරා ගැනීමට
• ඒවා අවශ්‍ය හැඩයට සකස් කිරීමට
• විවිධ කාර්යයන් සඳහා මෙවලම් භාවිත කිරීමට
• දඩයම් ක්‍රම සැලසුම් කිරීමට
හැකියාව තිබූ බව පෙනී යයි.
👉 අස්ථිවලින් පවා මෙවලම්
එදා මිනිසාගේ තාක්ෂණය ගල්වලට පමණක් සීමා වී තිබුණේ නැත.
සතුන්ගේ අස්ථි සහ දත් වැනි ස්වභාවික ද්‍රව්‍ය භාවිත කර සකස් කළ මෙවලම් පිළිබඳද සාක්ෂි හමුවී තිබේ.
ඒ අනුව ඔවුන් තමන් ජීවත් වූ පරිසරයේ ඇති සම්පත් හඳුනාගෙන, ඒවා අවශ්‍ය ආකාරයට වෙනස් කර භාවිත කිරීමට සමත් වූ බව පැහැදිලි වේ.
👉 ගිනිමැලය වටා ගොඩනැගුණු ජීවිතය
පාහියංගලේ පස් තට්ටු තුළ ගිනි භාවිතයට සම්බන්ධ අඟුරු සහ අනෙකුත් සාක්ෂි හමුවී තිබේ.
ගින්න ඔවුන්ට ආහාර පිසීමට පමණක් නොව, ආලෝකය, ආරක්ෂාව සහ සමාජීය ක්‍රියාකාරකම් සඳහාද වැදගත් වූ ජීවන මෙවලමක් වන්නට ඇත.
අදින් වසර දස දහස් ගණනකට පෙර රාත්‍රියක, එම ගල් ලෙන තුළ ගිනිමැලයක් වටා මිනිසුන් එක්ව සිටි ආකාරය සිතා බලන්න.
අද අපට නිහඬ ගල් ලෙනක් ලෙස පෙනෙන මෙම ස්ථානයේ, එදා මිනිස් ජීවිතයේ උණුසුම පැවතිණි.
👉 ඔවුන් කෑවේ මොනවාද?
පාහියංගලෙන් හමුවන සත්ත්ව අවශේෂ එදා මිනිසාගේ ආහාර රටාව පිළිබඳ වැදගත් තොරතුරු සපයයි.
විවිධ කුඩා සතුන්ගේ මෙන්ම වනාන්තර පරිසරයේ ජීවත් වූ සතුන්ගේද අවශේෂ හඳුනාගෙන තිබේ.
එයින් පෙනී යන්නේ එදා මිනිසා එක් ආහාරයකට පමණක් සීමා නොවූ බවයි.
වනාන්තරයේ ලැබෙන විවිධ සම්පත් භාවිත කරමින්, පරිසරයට සහ කාලයට ගැළපෙන ආහාර රටාවක් ඔවුන් පවත්වාගෙන ගිය බව පෙනේ.
👉 කෘෂිකර්මාන්තයට පෙරත් ශාක ආහාර
අපේ පැරණි මිනිසා දඩයම්කරුවෙකු පමණක් නොවීය.
විවිධ වල් ශාක, බීජ සහ පලතුරු ආහාරයට ගත් බවට ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික ස්ථානවලින් සාක්ෂි ලැබී තිබේ.
කැකුණ සහ වල් දෙල් වැනි ශාක ආහාර සම්බන්ධ අවශේෂද ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික ලෙන්වලින් හමුවී ඇත.
නව පර්යේෂණවලින්ද කෘෂිකර්මාන්තය ආරම්භ වීමට බොහෝ කලකට පෙර ශ්‍රී ලංකාවේ මිනිසුන් වනාන්තර ශාක සම්පත් සැලකිය යුතු ලෙස භාවිත කළ බව පෙන්වා දෙයි.
ඒ නිසා මිනිසා ශාක ආහාර භාවිත කිරීමට පටන් ගත්තේ කෘෂිකර්මාන්තය ආරම්භ වූ පසුව පමණක් යැයි සිතීම නිවැරදි නොවේ.
👉 මුහුදෙන් ඈත ලෙනක මුහුදු බෙලි කටු?
පාහියංගල වැනි අභ්‍යන්තර ප්‍රදේශයක පිහිටි ලෙනකින් මුහුදු සම්පත් සම්බන්ධ සාක්ෂි හමුවීම විශේෂ කුතුහලයක් ඇති කරයි.
කෙසේ වෙතත්, මෙවැනි සාක්ෂි මත පමණක් එදා මිනිසුන් වෙළඳාම් කළ බවට නිශ්චිත නිගමනයකට පැමිණිය නොහැක.
එහෙත් ඒවා මගින් අතීත මානවයන් සම්පත් ලබාගත් ආකාරය, විවිධ පරිසර අතර සම්පත් ගමන් කළ ආකාරය සහ මිනිස් කණ්ඩායම් අතර පැවති සම්බන්ධතා පිළිබඳ තවදුරටත් පර්යේෂණ කළ යුතු ප්‍රශ්න මතු කරයි.
ඉතිහාසයේ වටිනාකම ඇත්තේ පිළිතුරුවල පමණක් නොවේ. නිවැරදි ප්‍රශ්න ඇසීමට හැකි වීමද එහි විශාල කොටසකි.
👉 “ගුහා මිනිසා” යන සරල චිත්‍රය වැරදිද?
පාහියංගලේ සාක්ෂි අපට වැදගත් පාඩමක් උගන්වයි.
අපේ ආදි මිනිසා නිකම්ම ගල් ලෙනක සැඟවී ජීවත් වූ, කිසිදු තාක්ෂණික හැකියාවක් නොතිබූ “ගුහා මිනිසෙකු” ලෙස සිතීම නිවැරදි නොවේ.
ඔහුට පරිසරය පිළිබඳ දැනුමක් තිබුණි.
සතුන්ගේ හැසිරීම් හඳුනාගැනීමට හැකි විය.
මෙවලම් සැලසුම් කළේය.
ගින්න භාවිත කළේය.
විවිධ ආහාර සම්පත් භාවිත කළේය.
අවශ්‍යතාව අනුව තම තාක්ෂණය වෙනස් කළේය.
මේ සියල්ල සිදුවූයේ අදින් වසර දස දහස් ගණනකට පෙරය.
👉 ගුරුගල් භාවිතය පිළිබඳ සාක්ෂි
පාහියංගල සහ ශ්‍රී ලංකාවේ අනෙකුත් ප්‍රාග් ඓතිහාසික ස්ථානවලින් හමුවන මානව අවශේෂ හා භූමදාන සම්බන්ධ සාක්ෂි අතර රතු ගුරුගල් භාවිතය පිළිබඳ කරුණුද විශේෂ අවධානයක් ලබාගෙන තිබේ.
රතු ගුරුගල් භාවිතය ස්වභාවිකව සිදු වූ දෙයක්ද, නැතහොත් කිසියම් සංස්කෘතික හෝ භූමදාන ක්‍රියාවකට සම්බන්ධ වූවක්ද යන්න පිළිබඳ පුරාවිද්‍යාඥයන් පර්යේෂණ කර ඇත.
මෙවැනි සාක්ෂි අපට එදා මිනිසුන්ගේ මරණය පිළිබඳ අදහස් සහ සමාජීය චාරිත්‍ර ගැන පවා ප්‍රශ්න කිරීමට ඉඩ සලසයි.
👉 “වසර 12,000ක් පැරණි පඩිපෙළ” කතාව ඇත්තක්ද?
අන්තර්ජාලයේ ඇතැම් ලිපිවල පාහියංගල ලෙනෙන් වසර 12,000කට වඩා පැරණි “කෘතිම පඩිපෙළක්” හමුවූ බවත්, එය ලොව පැරණිතම කෘතිම පඩිපෙළ බවත් සඳහන් වේ.
කෙසේ වෙතත්, එවැනි ප්‍රකාශයක් ප්‍රධාන සහ විශ්වාසදායක පුරාවිද්‍යාත්මක පර්යේෂණ මූලාශ්‍රවලින් තහවුරු කර නොමැති නම්, එය සම්පූර්ණ සත්‍යයක් ලෙස ඉදිරිපත් කිරීම සුදුසු නොවේ.
ඉතිහාසය විශාල කර පෙන්වීමට අපට අසත්‍යයක් අවශ්‍ය නැත.
මන්ද පාහියංගලේ සැබෑ ඉතිහාසයම ලෝකය මවිත කිරීමට තරම් විශාලය.
👉 ශ්‍රී ලංකාව ලෝක පුරාවිද්‍යාවේ වැදගත් වන්නේ ඇයි?
පාහියංගල වැනි ස්ථාන ලෝකයට වැදගත් වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ මිනිසුන් ඉතා පැරණි බව පමණක් නිසා නොවේ.
මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ, මිනිසුන් වසර දස දහස් ගණනකට පෙරම නිවර්තන වැසි වනාන්තර පරිසරයකට සාර්ථකව අනුවර්තනය වී ජීවත් වූ ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි සාක්ෂි ලැබීමයි.
අප්‍රිකාවෙන් පිටත මිනිස් සංක්‍රමණය, ඔවුන් විවිධ පරිසරවලට අනුවර්තනය වූ ආකාරය සහ පැරණි මානව තාක්ෂණයේ වර්ධනය පිළිබඳ ලෝක පුරාවිද්‍යාවේ සාකච්ඡාවට ශ්‍රී ලංකාවේ මෙම සාක්ෂි වැදගත් දායකත්වයක් ලබා දෙයි.
👉 තවමත් පිළිතුරු නොලැබුණු ප්‍රශ්න
පාහියංගල අපට පිළිතුරු ලබා දෙනවා සේම, තවත් ප්‍රශ්න ගණනාවක්ද ඉතිරි කරයි.
වසර 48,000කට පමණ පෙර මෙහි පැමිණි මිනිසුන් කවදා සහ කෙසේ ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණියේද?
ඔවුන් වනාන්තරයේ සතුන් සහ ශාක පිළිබඳ එතරම් විශාල දැනුමක් ලබාගත්තේ කෙසේද?
ඔවුන්ගේ කණ්ඩායම් අතර සම්බන්ධතා තිබුණේ කෙසේද?
මුහුදු සම්පත් අභ්‍යන්තර ප්‍රදේශවලට පැමිණියේ කෙසේද?
ඔවුන්ගේ සමාජීය හා සංස්කෘතික අදහස් මොනවාද?
ඔවුන්ගේ තාක්ෂණය කාලයත් සමඟ වෙනස් වූයේ කෙසේද?
මෙම ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු තවමත් ශ්‍රී ලංකාවේ පස් තට්ටු අතර සැඟවී තිබිය හැකිය.
👉 අපේ ඉතිහාසය රජවරුන්ගෙන් පමණක් ආරම්භ නොවේ
අනුරාධපුරය, පොළොන්නරුව, සීගිරිය සහ අනෙකුත් රාජධානි අපේ ලිඛිත හා පුරාවිද්‍යාත්මක උරුමයේ අතිශය වැදගත් කොටස්ය.
නමුත් ශ්‍රී ලංකාවේ මිනිස් කතාව ඒවාටත් වඩා පැරණිය.
රාජධානි ඇති වීමට පෙර, ගම්මාන බිහි වීමට පෙර, කෘෂිකර්මාන්තය පුළුල් වීමට පෙර—මෙරට මිනිසා ජීවත් විය.
ඔහු වනාන්තරයේ ඇවිද්දේය.
ගිනිමැලයක් දැල්වීය.
ගල් මෙවලම් නිර්මාණය කළේය.
සතුන් දඩයම් කළේය.
ශාක ආහාර එකතු කළේය.
තම මියගිය සමීපතමයන් සම්බන්ධයෙන් කිසියම් චාරිත්‍ර ඉටු කළා විය හැකිය.
අද අපි ඔහු ගැන දැනගන්නේ ඔහුගේ වචනවලින් නොවේ.
ඔහු පස් තට්ටු තුළ තබා ගිය සාක්ෂිවලිනි.
👉 පාහියංගල යනු ගල් ලෙනක් පමණක් නොවේ...
පාහියංගල යනු වසර දස දහස් ගණනක් තිස්සේ ශ්‍රී ලංකාවේ මිනිසාගේ ගමන පිළිබඳ මතක සඟවාගෙන සිටින ස්වාභාවික “කාල කැප්සියුලයක්” බඳු ස්ථානයකි.
අපට අද පෙනෙන්නේ දැවැන්ත ගල් ලෙනකි.
නමුත් එහි පස් තට්ටු යට තිබෙන්නේ—
මිනිසාගේ පියසටහන්ය.
ඔහුගේ මෙවලම්ය.
ඔහුගේ ආහාරයේ සලකුණුය.
ඔහුගේ ගිනිමැලයේ අඟුරුය.
ඔහුගේ තාක්ෂණයේ සාක්ෂිය.
ඔහුගේ ජීවිතයේ මතකය.
ඒ නිසා පාහියංගල දෙස අප නැරඹිය යුත්තේ සංචාරක ස්ථානයක් ලෙස පමණක් නොවේ.
එය අපේම අතීතය කියවන විවෘත පුරාවිද්‍යාත්මක පොතක් ලෙස දැකිය යුතුය.
වසර 48,000කට පෙර ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවත් වූ මිනිසා අපට ඉතිරි කර ඇත්තේ ගල් මෙවලම් සහ අස්ථි පමණක් නොවේ. ඔහු අපේ දිවයිනේ මිනිස් ඉතිහාසය පිළිබඳ විස්මිත කතාවක්ද ඉතිරි කර තිබේ.
අද අපට තවමත් පිළිතුරු නොලැබුණු එකම ප්‍රශ්නය මෙයයි—
අපේ ඉතිහාසයේ තවත් කොපමණ පිටු මේ පස් තට්ටු යට තවමත් වැළලී තිබේද?
